HAMZA NARGÜLÜ

Tanzim Satışlar Ekonomiye canlılık getirir mi?


HAMZA NARGÜLÜ
20 Şubat 2019 Çarşamba 14:07

Son zamanlarda vatandaşların domates, patates, patlıcan, sivri biber gibi besin maddelerindeki yüksek fiyatların alım gücünü etkilemesi üzerine, artan gıda fiyatlarının önüne geçmek için devlet tarafından tanzim satış politikası oluşturuldu.

Tanzim satış, Devlet tarafından İl ve İlçe merkezlerinde kurulan tanzim satış noktalarından vatandaşların domates, patates, patlıcan, sivri biber gibi besin maddelerini aracısız olarak direk devlet eliyle satın alması planlanarak uygulamaya geçildi. Diğer bir deyişle aracılar ortadan kaldırılarak üretici ve tüketiciye odaklanıldı.

Burada ki aracıların kar payları ürünlere yansıtılarak fiyatlar minimum seviyeye çekilmesi hedeflendi. Gıdada ki yüksek enflasyonla mücadelede arz yönlü politikaların uygulanması gerekmektedir. Bu gibi durumlarda devletin piyasalara ‘Arz Yönlü ve Talep Yönlü’ politikalarla iki yönlü müdahale tarzının olması gerekmektedir. Arz yönündeki politikalar, emek ve sermayenin artması ve bunun sonucunda büyümenin sağlanmasını amaçlayan, fiyatlar genel seviyesinin yani enflasyonu yükselmemesin önüne geçilmesi için uygulanan politikalardır."

Peki, Başarılı olunur mu ?" diye soracak olursanız, kısa vadede olumlu gibi ama yine de uzun vade ne olur sorusu? En iyi yanıtı zaman gösterecektir. Türkiye şuan almış olduğu politika kararını uygulamaya dört bir elle sarılmış ilgili kurum ve kuruluşlar (ePTTAVM gibi) üstlerine düşen görevi yerine getirerek kısa dönemde başarı göstermeye başardı. Talep yönlü politikalarda, eğe talep cephesinde dalgalanmalar var ise müdahale ederek çözmeye çalışan politikalar olduğu ve aksi bir durum var ise yani durgunluk varsa talebin güçlendirilip, aşırı yükselme varsa bunun düşürülmeye çalışıldığı bir politikanın başarısının ne olacağı tartışmaya açıktır. Çünkü durgunluktan çıkarmak için yapılan çabaların yaratacağı güçlenme, aşırı yükselmiş bir enflasyonu düşürmekte oluşacak durgunluğu önleyecek mükemmel bir formül yoktur.

Bu politikaların, maliye ve para politikalarıyla desteklenmesi gerekmektedir. Maliye ve para yani sadece para arzı-vergiler-kamu harcamaları üzerinden desteklenebilir. Ancak daha öncede vurguladığımız gibi dengede durmayan bir ekonomide uygulanan politika araçlarının başarı şansı her zaman tartışmaya açıktır. Bu nedenle dengelenme kelimesinin anlamını tam kavraya bilmek belirli bir zaman dilimine ihtiyaç var. Başka çözüm yolları da var Gıda fiyatlarına yapılan müdahalelerin enflasyon ve hayat pahalılığı üzerindeki bir kısım olumlu etkiyi bir takım diğer politikalarla desteklenerek daha uzun vadeli olumlu bir sonuç almak mümkündür.

Bunları şöyle sıralayabiliriz.

-Parçalar haline bölünen tarım arazilerinin toplulaştırması (bütünleşme) yasası çıkarsa tarımda ölçek ekonomisi sağlanır ve akabinde maliyetlerde düşüş ve verimlilikte artış olur.

-Türkiye'deki tarım arazilerinin çoğu sahipleri tarafından kullanılmayıp kiralama yoluyla kazanç sağlamaktadırlar. Sorunun ana kaynağına inecek olursak kiralama yoluyla yine bir aracı bir piyasa ortaya çıkıyor.

Asıl toprak sahiplerinin üretim yapmadıkları da zaten aşikâr. Bu durumun tabi ki direk talebe ve fiyatlara müdahale etmesi kaçınılmaz olacaktır.

Hamza NARGÜLÜ

Ekonomist Makro Araştırmacı / Stratejisit


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık